Huis te Manpad Heemstede

Buitenplaats Huis te Manpad

Huis te manpad buitenplaats in Heemstede
Foto: Wikimedia

Het Huis te Manpad in Heemstede is een eeuwenoude buitenplaats die behoort tot de mooiste historische parken in Nederland. Het ligt op een oude strandwal en herbergt zowel oorspronkelijke als aangeplante soorten. Opmerkelijk zijn de slangenmuur en de historisch eenheid van architectuur, tuinarchitectuur, plantengroei en sculptuur.

Franse en Engelse Landschapsstijlen
Het landgoed van Huis te Manpad heeft nog vele kenmerken van de tuinaanleg uit 1635 en de verschillende periodes daarna.
Restanten van de Franse landschapsstijl zijn waarneembaar in de symmetrie van het voorplein en de zichtas over de wildbaan. De na de Franse stijl populair geworden Engelse landschapsstijl heeft ook zijn sporen nagelaten en zorgt bij iedere bocht voor een verrassing met mooie doorkijkjes en waterpartijen.

Sculpturen en slangenmuur
De sculpturen in het park geven deze buitenplaats meer cachet dan de tuin van de buren op landgoed Eikenrode, en dat was precies de reden van de vroegere eigenaren om de beelden te plaatsen. De Slangenmuur overtrof zelfs alle anderen: met 209 meter is die van Huis te Manpad de langste van Europa. De bochten van de slingerende muur bieden beschutting aan kwetsbare leibomen, van inmiddels oude en zeldzame fruitrassen.

Historie van Huis te Manpad

Al in 1558 werd voor het eerst melding gemaakt van de buitenplaats. Pieter Cornelisz. Heuts gaf in 1630 opdracht tot de bouw van het huidige landhuis waarmee in 1634 begonnen werd. Het voorste deel van het huidige huis dateert nog uit die periode.

In 1720 werd Wigbold Slicher eigenaar en gaf direct opdracht tot grote veranderingen. In 1721 wordt het Huis te Manpad uitgebreid. Maar helaas heeft hij de voltooiing van zijn plannen niet meer beleefd, hij overleed al in 1722. Zijn weduwe, Bregitta Rendorp bracht zijn plannen ten uitvoer.

Het Huis ging vervolgens over in de Handen van Dirk van der Meer, een vermogend koopman uit Amsterdam. Die gaf Adriaan Speelman opdracht om diverse ontwerpen te maken voor de buitenplaats. Dirk overleed in 1738 en opnieuw was het een weduwe, Deborah Elias, die gestaag verder ging met de ontwikkeling van het Huis te Manpad.

Op 75-jarige leeftijd verkocht Elias de buitenplaats voor 58.000 gulden aan David van Lennep. De Van Lenneps hadden door de jaren heen bezittingen in de regio, waaronder de naburige landgoederen Leyduin en Groenendaal. De schrijversfamilie Van Lennep zou het Huis te Manpad bijna 200 jaar in bezit houden.

Eén van de grootste aanpassingen werd gedaan door professor David Jacob van Lennep die op het Huis woonde van 1813 tot 1860. Hij liet het huis aan de achterkant vergroten en de nieuwe vertrekken decoreren met behangschilderingen. Cornelis, David Jacob, Aernout, David Jacob (2), en Cornelis (2) van Lennep waren de volgende eigenaren, alhoewel enkelen niet op Huis te Manpad woonden, maar het verhuurden aan familie.

David van Lennep liet in 1817 Gedenkteken De Naald plaatsen op de hoek van het Manpad en de Herenweg. Hij dat deed hij om de herinnering aan twee historische veldslagen levend te houden: een veldslag van Witte van Haemstede in 1304 tegen de Vlamingen en een tweede in 1573 tegen de Spanjaarden. Of beide veldslagen daadwerkelijk op deze plaats in Zuid-Kennemerland hebben plaatsgevonden is echter niet zeker.

Jan Visser kocht in 1953 het Huis te Manpad en liet het grote Huis renoveren en restaureren. In 1983 volgden de koetshuizen. Jan Visser overleed in 1985, de buitenplaats was toen al overgedaan aan de Stichting Huis te Manpad die het nu nog in bezit heeft.

Flora en Fauna

Het Park heeft in recente jaren veel onderhoud gehad met de bedoeling het oorspronkelijke karakter en de plantengroei van de buitenplaats zo goed mogelijk te herstellen en in tact te houden. In de in 2008 gerenoveerde boomgaard zijn nog vele klassieke hoog- en halfstamfruitbomen te vinden.

De golvende slinger in de Slangenmuur zorgt ervoor dat de wind geen vrij spel heeft en dat de warmte langer blijft hangen. Ertegenaan groeien geleide fruitbomen van honderden jaren oude rassen. De takken van deze fruitbomen worden op een kunstige manier geleid door ze op een hele specifieke manier te snoeien en op te binden. En zo ontstaan diverse vormen: de kandelaar-, de waaier en de snoervorm.

Ook staat er een druivenkas met een wijnrank van meer dan 100 jaar oud van het ras druivenras Frankenthaler. De bijzondere grote bessenkooi zorgt ervoor dat vogels niet bij de vruchten van onder andere de aalbes, japanse wijnbes en aardbeien kunnen komen.

Van de inheemse flora is het Groot springzaad een kenmerkende plant, gebonden aan het vochtige, venige milieu van de strandvlakte. De jaarlijkse bloei van orchideeën, wijst op succesvol beheer van de schrale, vochtige graslanden.

In het vroege voorjaar valt vooral de uitbundige bloei van de stinsenflora op. Daaronder is in mei ook het bijzonder zeldzame Haarlemse Klokkenspel. Dit is een voorheen gecultiveerde variant van de knoslteenbreek die verwilderd alleen hier, in Thijsse’s Hof, de Haarlemmerhout en op een buitenplaats in het Friese Borjum voorkomt. Een andere opmerkelijke stinsenplant is de winterakoniet.

De boomgaard en grote hoeveelheden bloemen trekken naast honingbijen ook andere insecten aan. Zo zijn er wilde bijensoorten zoals zandbijen of metselbijtjes, zweefvliegen en vlinders.

Het park rond Huis te Manpad telt veel broedvogels waaronder de Boomklever en de Grote Bonte Specht. Ook de IJsvogel is er gespot. De voormalige IJskelder biedt nu onderdak aan diverse soorten vleermuizen. Naast de meer gangbare reptielen als de Gewone pad, Kleine watersalamander, Bruine kikker, Meerkikker en Bastaardkikker is vooral de aanwezigheid van de zeldzame Rugstreeppad opmerkelijk.

Huis te manpad bezoeken tijdens excursies

Het Huis te Manppad in Heemstede is privé-gebied is niet vrij toegankelijk. Het is wel al sinds 1985 aangewezen als beschermd natuurmonument en valt onder de in 1998 tot stand gekomen Natura 2000 wetgeving. Toegang is alleen mogelijk tijdens de excursies.

Excursies op landgoed Huis te Manpad
Op zaterdagen: van 1 februari t/m 15 oktober om 10.00 uur.
Op dinsdagen: van 1 februari t/m 31 mei om 14.00 uur.
Van 16 oktober t/m 31 januari is het park gesloten en zijn er geen excursies.
De excursies zijn gratis.
Groepsrondleidingen vanaf 10 personen zijn op andere tijden mogelijk, behalve op zondagen. Hiervoor wordt een passende vergoeding gevraagd.

Een rondleiding duurt circa 1,5 uur. De excursie gaat soms over smalle paadjes en een scootmobiel, rolstoel of zware kinderwagen is daarvoor niet geschikt. Aanmelding is niet nodig. Huisdieren worden niet toegelaten.
Tijdens de rondleiding over de buitenplaats krijgt u informatie over de geschiedenis en het huidige gebruik van het landgoed. Ook allerlei natuuronderwerpen passeren de revue. In het voorjaar als de vele knol- en bolgewassen bloeien is een bezoek aan deze buitenplaats een echte aanrader. Het grote huis, de koetshuizen en de oranjerie worden particulier bewoond en zijn niet open voor het publiek.

Adres en bereikbaarheid
Herenweg 9, Heemstede
www.huistemanpad.nl
Excursies beginnen altijd bij de toegangspoort aan de Herenweg.
De auto parkeert u buiten het terrein, voor fietsen is plaats naast de deuren van het linker koetshuis.
Vanaf Station Heemstede is Het Huis te Manpad lopend bereikbaar in ongeveer 45 minuten. Vanaf station Haarlem neemt u bus 50 of 51. Uitstappen bij Halte Kadijk in Heemstede. De toegangspoort ligt daarvandaan een heel klein stukje terug langs de Heerenweg.

Leave A Reply